Kto odkrył Australię? Fakty, mity i historia odkrycia nowego lądu
Australia to kontynent, który przez wiele wieków pozostawał nieznany Europejczykom, chociaż byli tu już od tysięcy lat rdzenni mieszkańcy – Aborygeni. Odpowiadając na pytanie „Kto odkrył Australię?”, warto rozróżnić dwie kwestie: kto pierwszy przybył na ten ląd oraz kto pierwszy spopularyzował jego istnienie w Europie. Wbrew powszechnej opinii, to nie kapitan James Cook zasługuje na miano pierwszego odkrywcy Australii. Sprawdźmy więc, jak naprawdę wygląda historia odkrycia tego kontynentu.
Australijscy Aborygeni – pierwsi mieszkańcy kontynentu
Na długo przed dotarciem Europejczyków Australię zasiedlali Aborygeni. Badania archeologiczne wskazują, że przodkowie dzisiejszych rdzennych mieszkańców przybyli tu z Azji nawet 65 tysięcy lat temu, czyniąc ich jednymi z najstarszych społeczności na świecie.
Pierwsze wyprawy europejskie – Holendrzy przecierają szlaki
Do wybrzeży Australii pierwsi dotarli Europejczycy dopiero na początku XVII wieku. Ich podróże były wynikiem rozwoju żeglugi oraz poszukiwań nowych dróg do Indii i Chin.
- Willem Janszoon – Holenderski podróżnik, w 1606 roku jako pierwszy Europejczyk udokumentował kontakt z Australią. Wylądował na półwyspie Jork na północnym wschodzie kontynentu i nazwał odkryty ląd „Nova Guinea”, sądząc, że stanowi część Nowej Gwinei.
- Dirk Hartog – Kolejny Holender, który w 1616 roku przybił do zachodnich wybrzeży Australii, pozostawiając tam cynową tabliczkę z opisem wizyty. Jego śladem poszli inni żeglarze z Holandii, regularnie pojawiający się na wybrzeżach zachodnich i południowych przez cały XVII wiek.
- Abel Tasman – W 1642 roku odkrył Tasmanię (nazwa wyspy pochodzi właśnie od jego nazwiska) oraz zbadał północne i południowe wybrzeża Australii, nazywając ten kontynent Nową Holandią (Nieuw Holland).
Warto dodać, że żadna z tych ekspedycji nie uznała Australii za atrakcyjny teren do kolonizacji – przeważało przekonanie, że Nowa Holandia jest sucha, nieurodzajna i nieprzyjazna dla Europejczyków.
Legendy i teorie: przed Europejczykami?
Istnieją hipotezy, że jeszcze przed Holendrami do wybrzeży Australii mogli dotrzeć żeglarze arabscy, chińscy czy portugalscy. Jednakże nie ma na to jednoznacznych, naukowych dowodów. Najstarsze i pewne zapisy odkrycia lądu pochodzą od Holendrów.
James Cook i brytyjska era w historii Australii
Większości osób na pytanie: Kto odkrył Australię? – przychodzi na myśl kapitan James Cook. Tymczasem Cook dotarł do Australii znacznie później niż Holendrzy, bo dopiero w 1770 roku, kiedy to przybił do wschodnich wybrzeży – obszaru nieznanego dotychczas Europejczykom. Zajął on dla Wielkiej Brytanii tereny w okolicach obecnego Sydney i nazwał je Nową Południową Walią (New South Wales). Jego dokładne mapy oraz opisy były impulsem do rozpoczęcia brytyjskiej kolonizacji tej części świata lata później.
Mural przedstawiający Jamesa Cooka, Photo by SqueakyMarmot
Dlaczego Cook bywa nazywany odkrywcą Australii?
- Dzięki jego wyprawom Australia została szeroko spopularyzowana w Europie.
- Brytyjskie osadnictwo i rozwój kraju zaczęły się właśnie po jego ekspedycjach.
- Dysponował nowoczesnymi jak na wtedy przyrządami nawigacyjnymi, sporządzał dokładne mapy i dokumentację przyrodniczą.
Podsumowanie – kto naprawdę odkrył Australię?
- Pierwszymi mieszkańcami Australii byli Aborygeni – dotarli tu ponad 60 tysięcy lat temu.
- Pierwszy Europejczyk na wybrzeżach Australii to Holender Willem Janszoon (1606 rok).
- Australię “odkryli” dla Europy Holendrzy, lecz się nią nie zainteresowali.
- James Cook w 1770 roku badał wschodnią część Australii i rozpoczął jej kolonizację przez Brytyjczyków.
Odpowiadając na pytanie: „Kto odkrył Australię?” – to Holender Willem Janszoon był pierwszym Europejczykiem na tym lądzie, ale do szerokiej świadomości przyczynił się James Cook ponad 160 lat później.
Zobacz też: kto odkrył drogę morską do Indii?
