Kto jest autorem Pisma Świętego? Kompleksowe wyjaśnienie
Pytanie: Kto jest autorem Pisma Świętego? to jedno z najczęstszych, jakie zadają sobie zarówno osoby wierzące, jak i poszukujące wiedzy o historii i strukturze Biblii. Odpowiedź na to pytanie jest znacznie bardziej złożona, niż mogłoby się wydawać na pierwszy rzut oka. W tym artykule przyjrzymy się temu zagadnieniu zarówno z perspektywy religijnej, jak i naukowej.
Pojęcie autorstwa biblijnego według Kościoła
Według wykładni Kościoła bezpośrednim autorem Pisma Świętego jest Duch Święty, pośrednio działający przez ludzi przez Niego natchnionych. Oznacza to, że teksty biblijne, choć spisane ręką człowieka, są efektem natchnienia Bożego. Innymi słowy, Bóg posłużył się konkretnymi ludźmi w określonym czasie, aby przekazać ważne treści duchowe, moralne i religijne.
Autorzy historyczni Pisma Świętego
Biblia nie jest pojedynczą książką, lecz zbiorem wielu ksiąg spisywanych na przestrzeni wieków. Z tego powodu nie istnieje jeden autor. Możemy wyróżnić:
- Stary Testament – powstał na przestrzeni nawet kilkunastu wieków, począwszy od XIV wieku p.n.e. (według niektórych hipotez). Znacznej części jego ksiąg nie da się przypisać konkretnym autorom, ponieważ wiele z nich powstawało na bazie przekazywanych ustnie tradycji, mitów i opowieści. Dopiero z czasem zostały one spisane przez anonimowych redaktorów i skrybów. Wielu z nich nie znamy nawet z imienia.
- Nowy Testament – jego autorzy są lepiej znani, choć i tutaj nie wszystkie kwestie są jednoznaczne. Tradycyjnie wymienia się czterech ewangelistów (Marek, Mateusz, Łukasz, Jan), jednak badania naukowe wskazują, że przypisanie tych ksiąg konkretnym osobom ma głównie charakter tradycyjny, a samych Ewangelii nie podpisano imieniem autora. Ponadto Nowy Testament to nie tylko Ewangelie, ale także Dzieje Apostolskie, Listy Apostolskie i Apokalipsa św. Jana.
Konkretniej o autorach Nowego Testamentu
Podstawowe księgi Nowego Testamentu tradycyjnie przypisuje się:
- Marek – sekretarz, uważany za współpracownika Piotra Apostoła, autor Ewangelii Marka.
- Mateusz – poborca podatkowy, jeden z apostołów, autor Ewangelii Mateusza.
- Łukasz – lekarz, bliski współpracownik św. Pawła, autor Ewangelii Łukasza i Dziejów Apostolskich.
- Jan – rybak, apostoł, autor Ewangelii Jana, trzech Listów i Apokalipsy.
Dzisiejsze badania krytyczne sugerują, że autorstwo tych ksiąg mogło wyglądać inaczej, a ostateczne wersje powstały w wyniku działalności różnych środowisk, szkół i redaktorów. Ich nazwiska przypisano im na podstawie tradycji ustnej i przekonań pierwszych wspólnot chrześcijańskich.
Proces powstawania Pisma Świętego
Biblia powstawała etapami. Najpierw przekazywano historie ustnie, później zaczęto je spisywać w formie fragmentarycznej, a ostatecznie skompilowano wspólne teksty, wybierając niektóre, a inne odrzucając – proces ten nazywamy kanonizacją. Źródła anglojęzyczne, takie jak Britannica i “Bible Odyssey”, podkreślają, że:
- Stary Testament był redagowany przez pokolenia kapłanów, proroków i uczonych żydowskich;
- Nowy Testament powstawał w pierwszym stuleciu n.e., a jego ostateczny kształt przybrał po długiej debacie wspólnot chrześcijańskich;
- Wielu autorów oraz redaktorów i kopiujących tekstów pozostaje anonimowych.
Czy znamy wszystkich autorów Biblii?
Nie. Zwłaszcza w przypadku Starego Testamentu autorzy wielu ksiąg są dla nas całkowicie anonimowi. Dotyczy to takich tekstów jak Księga Rodzaju, Księga Wyjścia, Księga Psalmów czy Księga Izajasza. Wielu biblistów uważa, że teksty te powstały w wyniku wielowiekowej pracy niezliczonych osób i redaktorów.
Podsumowanie – kto jest autorem Pisma Świętego?
- Z perspektywy religijnej – autorem jest Bóg działający przez Ducha Świętego, który natchnął ludzi do spisania tekstów.
- Z perspektywy historycznej i naukowej – Biblia to dzieło wielu anonimowych ludzi, żyjących na przestrzeni ponad tysiąca lat, o różnym pochodzeniu i zawodach. Autorzy Nowego Testamentu są lepiej znani, lecz ich imiona także podlegają dyskusji.
Odpowiedź na pytanie: Kto jest autorem Pisma Świętego? nie jest jednoznaczna. Jest to zarówno dzieło ludzi, jak i – według tradycji religijnej – dzieło natchnione przez Boga. Warto mieć świadomość wielowejkowego procesu powstawania tekstów, jak i bogactwa tradycji stojącej za tymi ponadczasowymi księgami.
