Kiedy powstała Biblia? Odpowiedź naukowa na ważne pytanie
Wielu ludzi na przestrzeni wieków zadawało sobie pytanie: kiedy powstała Biblia? To ważny temat zarówno dla wierzących, jak i dla osób zainteresowanych historią czy kulturą. Próba znalezienia odpowiedzi nie jest jednak prosta, ponieważ Biblia to nie jedna księga, ale zbiór wielu tekstów, powstałych w różnym czasie i miejscu.
Aby odpowiedzieć na pytanie: kiedy powstała Biblia? należy najpierw powiedzieć, że Biblia to zbiór pism powstałych w bardzo różnych czasach. Autorzy Starego i Nowego Testamentu żyli w czasach oddalonych od siebie o setki lat, a i poszczególne części Starego Testamentu nieraz powstawały przez stulecia. Dlatego nie ma jednej odpowiedzi na tak zadane pytanie, możemy jedynie powiedzieć, w jakich latach Biblia powstawała, według najbardziej odważnych szacunków.
Podstawowe informacje: czym jest Biblia?
Biblia dzieli się na dwie główne części:
- Stary Testament – obejmujący historię i religię narodu Izraelitów. Składa się z pism spisanych po hebrajsku, aramejsku (nieliczne fragmenty) i grecku (w wersji Septuaginty).
- Nowy Testament – zawiera teksty związane z życiem i nauczaniem Jezusa Chrystusa oraz początkami chrześcijaństwa. Powstał w języku greckim.
Kiedy powstała Biblia? Datowanie Starego Testamentu
Stary Testament to najstarsza część Biblii. Jego powstawanie było procesem rozłożonym na setki lat.
- Najstarsze teksty – Uważa się, że pierwsze fragmenty Starego Testamentu zaczęły powstawać ok. XIII-XII wieku p.n.e., czyli około 1200-1000 lat przed narodzeniem Jezusa. Przykładem może być Pieśń Mojżesza z Księgi Wyjścia.
- Spisanie Pięcioksięgu – Tradycyjnie przypisuje się Mojżeszowi autorstwo pierwszych pięciu ksiąg (Tory). Według niektórych badaczy Pięcioksiąg mógł zostać skomponowany już w XIV-XIII wieku p.n.e. (czas wyjścia Izraelitów z Egiptu, okres mojżeszowy), chociaż wielu uczonych sądzi, że ostateczny kształt przybrał między XI a V wiekiem p.n.e.
- Pozostałe księgi – Księgi historyczne, prorockie i poetyckie powstawały przez kolejne stulecia, aż do ok. II wieku p.n.e. Przykładowo, Księga Daniela jest datowana na połowę II w. p.n.e.
Ciekawostka:
Najstarsze starożytne fragmenty Biblii, takie jak Zwój z Keteh Hinnom, pochodzą z VII-VI wieku p.n.e. Są to srebrne amulety z zapisanymi fragmentami błogosławieństw, bardzo podobnych do tekstów biblijnych.
Kiedy powstał Nowy Testament?
Nowy Testament powstał dużo później niż Stary. Jego pisarze żyli najprawdopodobniej w latach 50 – 110 n.e. Zawiera:
- Ewangelie – najstarsza, Ewangelia św. Marka, mogła powstać ok. 65-70 roku n.e. Następnie spisano Ewangelię Mateusza i Łukasza (ok. 70-85 n.e.), a najpóźniej Ewangelię Jana (ok. 90-100 n.e.).
- Listy apostolskie – Listy św. Pawła uznawane są za najstarsze teksty Nowego Testamentu i pochodzą z ok. 50-60 lat n.e.
- Apokalipsa św. Jana (Objawienie) – powstała najprawdopodobniej pod koniec I wieku n.e., ok. 95-110 roku.
Podsumowując:
Różnica czasowa między najstarszymi a najmłodszymi tekstami wchodzącymi do Biblii może wynosić nawet około 1 000-1 500 lat! To mniej więcej tyle, ile dzieli nasze czasy od upadku Cesarstwa Rzymskiego.
Kanon Biblii – czyli kiedy Biblia stała się „jedną księgą”?
Warto pamiętać, że przez długi czas poszczególne teksty Starego i Nowego Testamentu istniały niezależnie od siebie. Kanon, czyli oficjalny zbiór ksiąg uznanych za święte, został ustalony stopniowo:
- Kanon Starego Testamentu ustalał się na przestrzeni IV-II wieku p.n.e. (kultura żydowska), choć nieco inny był w wersji greckiej (Septuaginta) i hebrajskiej.
- Kanon Nowego Testamentu kształtował się od II do końca IV wieku n.e. Ostateczne decyzje podjęto na synodach (np. Synod w Hipponie, 393 r., Sobór w Kartaginie, 397 r.).
Podsumowanie: kiedy powstała Biblia?
Kiedy powstała Biblia? Nie da się podać jednej konkretnej daty. Najstarsze teksty Starego Testamentu mogły powstać nawet w XIV wieku p.n.e., a najnowsze fragmenty Nowego Testamentu – do około 110 roku n.e. Biblia, w takiej postaci jaką dziś znamy, została skompletowana jako kanon stopniowo, a proces ten zakończył się kilkaset lat po powstaniu ostatniej księgi. Oznacza to, że Biblia to owoc ponad tysiącletniego procesu twórczego, w którym uczestniczyły setki autorów i redaktorów – a jej powstawanie to fascynująca podróż przez wieki i kultury Bliskiego Wschodu.
Źródła:
- Encyklopedia Britannica, hasło: „Bible, history and origins” [ang.]
- Biblia Tysiąclecia, wstępy do poszczególnych ksiąg
- Odpowiedzinapytania.pl: Kiedy powstała Biblia?
- Internetowe źródła naukowe: Biblical literature | Definition, Types, History, & Facts | Britannica
