Jakie są rodzaje ETF-ów — wyjaśnione prostym językiem

115

ETF-y pozwalają inwestować między innymi w firmy, obligacje i różne części światowej gospodarki. Problem w tym, że ich opisy często wyglądają jak tekst napisany dla zawodowych inwestorów. „Replikacja syntetyczna”, „ekspozycja walutowa”, „Acc” czy „duration” niewiele mówią osobie, która dopiero poznaje ten temat.

Tutaj zaczniemy od początku. Najpierw wyjaśnimy, co właściwie kupujesz, a potem przejdziemy przez rodzaje ETF-ów i oznaczenia występujące w ich nazwach. Trudniejsze mechanizmy pokażemy na prostych przykładach.

Najważniejsza rzecz: ETF nie jest jednym konkretnym sposobem inwestowania. Dwa produkty z napisem „ETF” mogą działać zupełnie inaczej i wiązać się z bardzo różnym ryzykiem.

Przykłady liczbowe w tekście są wymyślone na potrzeby wyjaśnień. Nie przedstawiają prognoz ani obietnic zysku. Jeżeli nie zaznaczono inaczej, pomijamy w nich podatki i opłaty.

Co to jest ETF i co właściwie kupujesz?

Wyobraź sobie koszyk, w którym znajdują się małe kawałki wielu inwestycji. Zamiast kupować każdą z nich osobno, możesz kupić udział w całym koszyku. Tak można w uproszczeniu wyobrazić sobie typowy ETF.

ETF to fundusz, którego udziały można kupować i sprzedawać na giełdzie. Fundusz jest wspólną pulą majątku zarządzaną według określonych zasad. Giełda to zorganizowany rynek, na którym spotykają się zlecenia kupujących i sprzedających.

Pełna angielska nazwa to Exchange-Traded Fund. Nie trzeba jej zapamiętywać. Wystarczy wiedzieć, że ETF jest funduszem, którym handluje się na giełdzie.

Co oznacza „jednostka ETF-u”?

Jednostka to niewielki udział w funduszu. Jeśli kosztuje 100 zł, a kupisz 10 jednostek, wydasz 1000 zł plus ewentualne opłaty. Gdy cena wzrośnie do 110 zł, Twoje jednostki będą warte 1100 zł. Gdy spadnie do 90 zł — 900 zł.

Nie oznacza to, że masz na swoim rachunku osobno każdą akcję należącą do funduszu. Masz jednostki ETF-u, a fundusz realizuje inwestycje zgodnie ze swoimi zasadami. Podstawy działania ETF-ów opisuje amerykański regulator rynku SEC.

Pięć słów, które ułatwią dalsze czytanie

• Akcja — niewielki udział we własności firmy, nazywanej też spółką. Cena akcji może rosnąć i spadać.
• Obligacja — potwierdzenie, że państwo lub firma pożyczyły pieniądze i mają je oddać na ustalonych warunkach. Często obejmuje również odsetki, czyli wynagrodzenie za pożyczenie pieniędzy.
• Dywidenda — pieniądze, które firma wypłaca właścicielom swoich akcji, zwykle z wypracowanego zysku. Nie każda firma to robi i wypłaty nie są pewne.
• Portfel inwestycyjny — wszystkie inwestycje posiadane przez osobę albo fundusz. To nie nazwa osobnego produktu.
• Aktywa — rzeczy i prawa mające wartość. W opisie ETF-u chodzi najczęściej o posiadane akcje, obligacje lub pieniądze.

Zysk z ETF-u może pochodzić ze wzrostu wartości jednostek i z wypłat otrzymywanych od funduszu. Możliwa jest również strata. Nawet regularne wypłaty nie gwarantują, że łącznie zarobisz.

Jak uporządkować rodzaje ETF-ów, żeby się nie pogubić?

Wyobraź sobie opis samochodu: rodzinny, elektryczny, czerwony, z automatyczną skrzynią. To nie cztery konkurujące rodzaje samochodów. To cztery cechy tego samego pojazdu.

Z ETF-ami jest podobnie. Jeden fundusz może inwestować w akcje z wielu krajów, wybierać je według ustalonej listy i zostawiać otrzymane dywidendy w środku, żeby dalej je inwestować.

Dlatego najlepiej zadawać kolejne pytania:

Na rynku przybywa nowych pomysłów i nazw. Nie trzeba znać każdego produktu. Ważniejsze jest rozumienie, co robi fundusz i dlaczego może zarabiać albo tracić.

1. ETF-y akcyjne — inwestowanie w firmy

ETF akcyjny inwestuje w akcje, czyli udziały w firmach. Może obejmować bardzo wiele przedsiębiorstw albo tylko wąską grupę.

Gdy w opisie przeczytasz „ekspozycja na akcje”, rozumiej to jako: wynik tej inwestycji zależy od zachowania cen akcji. „Ekspozycja” jest po prostu branżowym określeniem tego, z czym związany jest Twój zysk lub strata.

Jeden kraj, region czy wiele państw?

ETF na Polskę skupia się na określonej grupie polskich spółek. ETF na Europę obejmuje firmy z wybranych europejskich rynków. Fundusz globalny inwestuje w wielu częściach świata.

Ale globalny nie zawsze oznacza wszystkie kraje i wszystkie firmy. Żeby to zrozumieć, trzeba poznać pojęcie indeksu.

Indeks giełdowy to umowny koszyk inwestycji i liczba pokazująca, jak zmienia się jego wartość. Autor indeksu ustala, co trafia do koszyka i jak duże znaczenie ma każdy składnik. Fundusz może starać się uzyskać wynik podobny do tego koszyka.

MSCI to nazwa firmy tworzącej takie indeksy. Jej MSCI World obejmuje duże i średnie firmy z rynków rozwiniętych. Nie obejmuje rynków wschodzących. MSCI ACWI IMI obejmuje również rynki wschodzące oraz małe spółki. To szerszy zestaw, choć też nie dosłownie wszystkie firmy świata. Źródła: MSCI World i MSCI ACWI IMI.

Co to są rynki rozwinięte i wschodzące?

To grupy krajowych rynków akcji, wyznaczane według zasad organizacji tworzącej indeks. Znaczenie mają między innymi ich wielkość, dostępność dla inwestorów i sposób działania.

Rynki rozwinięte, po angielsku developed markets, to zwykle bardziej dojrzałe rynki. Rynki wschodzące, czyli emerging markets, stanowią osobną grupę o innych cechach i często większych ograniczeniach. Ta nazwa nie oznacza, że ceny na nich muszą „wschodzić”, czyli rosnąć.

Istnieją również rynki graniczne, po angielsku frontier markets. To zazwyczaj mniejsze lub trudniej dostępne rynki. Kupienie i późniejsza sprzedaż inwestycji może być tam trudniejsze. Poszczególni twórcy indeksów mogą przypisywać ten sam kraj do różnych grup.

Globalny ETF nie rozdziela pieniędzy po równo między państwa. Jeśli jeden kraj ma największy udział w koszyku, jego sytuacja szczególnie mocno wpływa na wynik.

Co oznacza large cap, mid cap i small cap?

To duże, średnie i małe firmy — ale wielkość mierzy się ich wartością na giełdzie, a nie ceną jednej akcji. Ta giełdowa wartość to kapitalizacja.

Przykład: firma ma milion akcji po 20 zł. Łącznie daje to kapitalizację 20 milionów złotych. Firma z milionem akcji po 100 zł jest pod tym względem większa.

Małe spółki mogą szybko się rozwijać, ale mogą też mieć większy problem z pozyskaniem pieniędzy na działalność. Duże firmy również potrafią mocno tracić. Żadna z tych nazw nie jest oceną bezpieczeństwa.

ETF sektorowy a tematyczny

Sektor to branża, na przykład bankowość lub ochrona zdrowia. ETF sektorowy wybiera firmy z jednej takiej branży.

ETF tematyczny wybiera firmy związane z określonym zjawiskiem, na przykład robotyzacją, cyberbezpieczeństwem lub sztuczną inteligencją. Mogą to być przedsiębiorstwa z różnych branż.

Przykład: fundusz związany ze starzeniem się społeczeństwa może kupować akcje firm medycznych i przedsiębiorstw prowadzących domy opieki.

Ważny temat nie musi oznaczać dobrej inwestycji za każdą cenę. Jeśli inwestorzy już bardzo drogo wycenili firmy, ich akcje mogą spaść mimo rozwoju branży.

Co daje rozłożenie pieniędzy między wiele firm?

Nazywa się to dywersyfikacją, czyli rozproszeniem inwestycji. Jeśli jedna ze stu firm w koszyku ma kłopoty, nie musi to przekreślać całej inwestycji.

To jednak nie ochrona przed każdym spadkiem. Gdy większość firm tanieje jednocześnie, szeroki ETF akcyjny również może mocno stracić. Sto przedsiębiorstw z jednej branży może ponadto mieć bardzo podobne problemy.

2. ETF-y obligacyjne — inwestowanie w pożyczki dla państw i firm

Kupując akcję, stajesz się współwłaścicielem firmy. Kupując obligację, pożyczasz pieniądze jej wystawcy. Ten wystawca to emitent — może nim być państwo, samorząd albo przedsiębiorstwo.

ETF obligacyjny zbiera określone obligacje w jednym funduszu. W nazwach często pojawia się angielskie słowo bond, czyli obligacja.

Na początek potrzebne są trzy pojęcia:

• Wykup obligacji — oddanie przez emitenta kwoty przewidzianej w warunkach obligacji. Nie musi być ona równa cenie, którą za obligację zapłacił późniejszy kupujący.
• Termin zapadalności — data planowanego wykupu. Prościej: kiedy dług ma zostać spłacony.
• Kupon — odsetki z obligacji. Nie chodzi o bon rabatowy.

Jakie obligacje może kupować fundusz?

Przegląd rodzajów ETF-ów obligacyjnych: Vanguard.

Investment grade i high yield — co oznaczają te nazwy?

W opisach obligacji pojawia się rating, czyli ocena tego, jak prawdopodobna jest prawidłowa spłata długu. Wystawiają ją wyspecjalizowane instytucje, nazywane agencjami ratingowymi. Ocena może się zmienić i nie jest gwarancją.

Investment grade oznacza grupę ocen uznawanych za wskazujące na relatywnie wyższą wiarygodność. High yield, dosłownie „wysoka rentowność”, oznacza obligacje o niższych ocenach. Ich emitenci zwykle muszą zaoferować inwestorom bardziej atrakcyjne warunki, bo ryzyko braku spłaty jest większe.

Nie należy czytać „high yield” jako „duży i pewny zysk”. Większa możliwa nagroda wiąże się tutaj z większym zagrożeniem.

Dlaczego obligacja może tracić, skoro ma być spłacona?

Obligacje można kupować i sprzedawać przed datą spłaty. Ich cena w tym czasie się zmienia.

Wyobraź sobie obligację, która za pożyczenie 1000 zł płaci 30 zł rocznie. Na rynku pojawiają się nowe obligacje o podobnym ryzyku, płacące 50 zł rocznie za tę samą kwotę. Starsza obligacja z niższymi odsetkami staje się mniej atrakcyjna. Jeśli chcesz ją sprzedać, kupujący może zażądać niższej ceny.

To pomaga zrozumieć wpływ stóp procentowych, czyli stawek określających koszt pożyczania pieniędzy. Ich wzrost często powoduje spadek cen starszych obligacji o stałych odsetkach. Spadek stóp może działać odwrotnie.

W opisach spotkasz też rentowność obligacji. To miara dochodu odniesionego do ceny zakupu i przyjętych założeń. Nie jest tym samym co wysokość samych odsetek. Ta sama wypłata jest bardziej atrakcyjna, jeśli za obligację zapłacisz mniej.

ETF obligacyjny może więc stracić, nawet jeśli nikt jeszcze nie przestał spłacać swoich długów.

Duration — jak mocno cena reaguje na zmianę warunków?

Duration jest wskaźnikiem używanym do oceny wrażliwości obligacji na zmianę rynkowych stóp i rentowności. Dla początkującego najważniejsza jest zasada: wyższa duration zwykle oznacza większą reakcję ceny.

Jeśli odpowiednio liczona, tak zwana zmodyfikowana duration wynosi 6, wzrost rentowności z 4% do 5% może oznaczać spadek ceny o około 6%. Zmiana z 4% do 5% to jeden punkt procentowy — różnica między dwiema wartościami procentowymi.

To przybliżenie, a nie prognoza rocznego wyniku. Wynik zależy również od otrzymywanych odsetek i innych zmian. FINRA wyjaśnia związek między duration a zmianami cen.

Dlaczego „obligacyjny” nie zawsze znaczy „spokojny”?

Fundusz długoterminowych obligacji może silniej reagować na zmianę stóp niż fundusz podobnych obligacji krótkoterminowych. Znaczenie ma także ryzyko kredytowe, czyli możliwość, że pożyczkobiorca nie spłaci całości długu albo odsetek.

Jeśli fundusz inwestuje za granicą, dochodzi wpływ kursów walut. Obligacje w dolarach mogą zachowywać się spokojnie, ale ich wartość po przeliczeniu na złote może się mocno zmieniać.

Obligacje powiązane z inflacją

Inflacja to wzrost ogólnego poziomu cen. Gdy ceny rosną, za tę samą kwotę można przeciętnie kupić mniej.

Niektóre obligacje mają zasady wypłat uwzględniające inflację. Fundusz amerykańskich obligacji tego typu nie odnosi się jednak do polskiego koszyka zakupów. Używa wskaźnika przewidzianego dla tych amerykańskich obligacji.

Co więcej, ich ceny giełdowe nadal mogą spadać. Na wycenę wpływają również stopy procentowe uwzględniające inflację, nazywane realnymi stopami. Dlatego fundusz takich obligacji może stracić nawet wtedy, gdy w sklepach jest coraz drożej.

ETF z datą zakończenia a zwykły fundusz obligacji

Zwykły ETF obligacyjny często stale wymienia część obligacji na kolejne. Fundusz „obligacji 1–3 lata” nie musi zostać zamknięty za trzy lata. Liczby mogą oznaczać czas pozostały do spłaty obligacji, które aktualnie powinny znajdować się w środku.

Fundusze target maturity lub defined maturity mają natomiast zaplanowany rok zakończenia. Kupują obligacje, które mają zostać spłacone w określonym roku, a na końcu wypłacają pozostałe środki inwestorom. Tak działa rodzina funduszy iBonds opisana przez BlackRock.

To ułatwia planowanie, ale nie daje obietnicy zwrotu dokładnie wpłaconej kwoty. Dłużnik może nie spłacić zobowiązania, fundusz ponosi koszty, a jednostki mogły zostać kupione po wysokiej cenie.

Mniej popularne odmiany obligacyjne

Możesz też spotkać fundusze kupujące:

• obligacje zamienne — na określonych warunkach można je zamienić na akcje firmy; dlatego ich cena zależy także od sytuacji na rynku akcji;
• listy zastawne — szczególny rodzaj długu banku, wsparty dodatkowo wydzieloną grupą jego wierzytelności, czyli należnych mu spłat;
• papiery oparte na spłatach kredytów — wypłaty są związane z pieniędzmi oddawanymi przez wielu kredytobiorców; problemy ze spłatą lub wcześniejsze oddawanie kredytów wpływają na wynik;
• obligacje rynków wschodzących — ważne jest, czy dług ma być spłacony w miejscowej walucie, czy na przykład w dolarach.

Nie są to różne nazwy identycznego produktu. Każda grupa może zachowywać się inaczej.

3. ETF-y pieniężne i overnight — co kryje się za „parkowaniem gotówki”?

Niektóre fundusze starają się uzyskiwać wynik związany z krótkoterminowym oprocentowaniem, zwykle przy mniejszych wahaniach niż fundusze akcji. Potocznie mówi się o „parkowaniu gotówki”, czyli czasowym przechowywaniu pieniędzy.

W tej grupie trzeba rozróżniać:

• fundusze rynku pieniężnego — inwestują według specjalnych zasad, zwykle w krótkoterminowe należności i podobne inwestycje;
• ETF-y bardzo krótkich obligacji — kupują dług, którego spłata jest stosunkowo bliska;
• ETF-y overnight — ich wynik jest związany z wybraną stawką oprocentowania bardzo krótkich pożyczek, często liczonych z dnia na dzień.

„Overnight” dosłownie znaczy „przez noc”. Nie oznacza, że ETF trzeba sprzedać następnego dnia.

Część takich funduszy nie zarabia przez samodzielne udzielanie tych pożyczek. Korzysta z umowy z instytucją finansową, która ma dostarczać wynik związany z wybraną stawką. Mechanizm takiej umowy wyjaśniamy przy ETF-ach syntetycznych.

Jeśli stawki oprocentowania spadają, fundusz zwykle zaczyna zarabiać wolniej. Przy bardzo niskich lub ujemnych stawkach i po kosztach może także tracić. Fundusz w euro nie usuwa ponadto zmian wartości euro względem złotego.

To nie jest lokata bankowa ani rachunek objęty gwarancją depozytów. Gwarancja depozytów dotyczy określonych pieniędzy powierzonych bankowi na zasadach systemu ochrony, a nie zabezpieczenia wyniku ETF-u. DWS: wyjaśnienie ETF-ów overnight.

4. ETF-y nieruchomościowe i infrastrukturalne

ETF nieruchomościowy najczęściej kupuje akcje firm związanych z nieruchomościami. Nie oznacza, że kupujesz kawałek konkretnego mieszkania.

W środku mogą znajdować się REIT-y, czyli podmioty zajmujące się nieruchomościami lub ich finansowaniem i działające według szczególnych przepisów danego kraju. Mogą zarabiać na wynajmie magazynów, biur, mieszkań czy obiektów handlowych. Ich akcje są jednak wyceniane na giełdzie i mogą mocno tanieć.

ETF infrastrukturalny inwestuje na przykład w firmy utrzymujące sieci energetyczne, lotniska lub drogi. Infrastruktura to obiekty i sieci potrzebne do działania gospodarki.

Istnienie budynków i dróg nie gwarantuje inwestorowi zysku. Firma może mieć zbyt duże długi, rosnące koszty albo mniejsze przychody, czyli mniej pieniędzy wpływających od klientów.

5. Złoto, ropa i inne surowce — trzy różne sposoby inwestowania

Hasło „fundusz na złoto” może oznaczać kilka rzeczy.

Pierwsza możliwość: akcje firm wydobywających złoto. Kupujesz pośrednio udziały w przedsiębiorstwach. Nawet gdy złoto drożeje, kopalnia może mieć problemy z kosztami, zarządzaniem lub wydobyciem.

Druga możliwość: produkt oparty na przechowywanym złocie. Jego wynik jest związany z ceną metalu, pomniejszaną między innymi o koszty. W Europie takie produkty na jeden surowiec często mają oznaczenie ETC — jest to inna forma prawna niż fundusz ETF. Różnicę wyjaśniamy w części o skrótach ETF, ETC i ETN.

Trzecia możliwość: produkt oparty na kontraktach terminowych. To umowy dotyczące kupna, sprzedaży lub rozliczenia wartości określonej rzeczy w przyszłości, na ustalonych zasadach.

Fundusz związany z ropą nie musi więc posiadać zbiorników pełnych ropy. Może korzystać z takich kontraktów. CFTC: czym są kontrakty terminowe.

Co to jest rolowanie kontraktów?

Kontrakty mają terminy zakończenia. Żeby dalej utrzymywać inwestycję, fundusz może zamknąć kończący się kontrakt i kupić kolejny. To właśnie rolowanie — zastępowanie jednej umowy następną.

Ceny umów na różne terminy mogą być inne. Gdy umowy na późniejszy termin są droższe od bliższych, mówi się o contango. Gdy są tańsze — o backwardation.

Dla funduszu nastawionego na wzrost ceny surowca pierwszy układ może obciążać wynik utrzymywania inwestycji, a drugi go wspierać. Układ cen może się zmieniać. CME opisuje wpływ cen kontraktów na wynik.

Praktyczny wniosek: informacja „ropa podrożała o 10%” nie oznacza, że każdy giełdowy produkt związany z ropą zarobił 10%.

Istnieją też fundusze na koszyk różnych surowców. Trzeba sprawdzić, czego jest w nim najwięcej — ropa może mieć dużo większe znaczenie niż metale czy zboża.

6. Produkty na kryptowaluty — czy naprawdę kupują bitcoina?

Kryptowaluta to cyfrowy składnik majątku, taki jak bitcoin. Jej cenę wyznaczają transakcje na rynku i może ona bardzo silnie się zmieniać.

W opisach produktów giełdowych występują trzy ważne rozwiązania:

Możesz spotkać również określenie blockchain. To sposób prowadzenia cyfrowego rejestru, w którym kolejne grupy zapisów są ze sobą powiązane. Jest wykorzystywany między innymi w kryptowalutach. Fundusz firm rozwijających taką technologię nie jest jednak tym samym co posiadanie bitcoina.

W Europie wiele giełdowych produktów na kryptowaluty ma formę ETN lub innego ETP. Nie każdy jest prawnie ETF-em, nawet jeśli tak nazwano go w potocznej rozmowie. Brytyjski regulator FCA osobno opisuje kryptowalutowe ETN-y.

Ważna jest nie tylko cena, lecz również to, kto przechowuje kryptowaluty i jakie prawa przysługują kupującemu w razie problemów firmy obsługującej produkt.

7. ETF-y mieszane — akcje i obligacje w jednym miejscu

Fundusz mieszany może łączyć kilka rodzajów inwestycji. W opisach nazywa się je klasami aktywów. Akcje są jedną klasą, obligacje drugą, a surowce kolejną.

Angielskie określenie multi-asset oznacza właśnie wiele takich grup w jednym funduszu. Przykłady przedstawia DWS.

Załóżmy, że fundusz utrzymuje 60% akcji i 40% obligacji. Przy 1000 zł oznacza to w uproszczeniu 600 zł w akcjach i 400 zł w obligacjach.

Jeśli akcje mocno zdrożeją, ich udział wzrośnie. Fundusz może sprzedać część akcji i dokupić obligacje, aby wrócić do ustalonych proporcji. To rebalansowanie, czyli przywracanie zaplanowanego podziału pieniędzy.

Wygoda polega na tym, że inwestor nie musi robić tego sam. Nadal jednak możliwa jest strata: akcje i obligacje mogą tanieć jednocześnie.

Istnieją też fundusze, które wraz ze zbliżaniem się do określonej daty stopniowo zmieniają proporcje inwestycji, na przykład zmniejszają udział akcji. Data może więc oznaczać zmianę strategii, a nie zakończenie funduszu. Nie należy mylić ich z obligacyjnymi funduszami zamykanymi w ustalonym roku.

8. Pasywny czy aktywny — kto decyduje, co kupić?

ETF pasywny, nazywany też indeksowym, stara się podążać za indeksem. Indeks poznaliśmy wcześniej: to koszyk inwestycji wybrany według określonych reguł.

Można porównać to do przepisu kulinarnego. Zarządzający funduszem stara się przygotować koszyk zgodny z przepisem, zamiast za każdym razem wymyślać własny zestaw inwestycji.

Nie oznacza to, że skład się nie zmienia. Reguły mogą przewidywać wymianę firm i aktualizowanie ich udziałów.

ETF aktywny daje zarządzającemu większą swobodę. W ramach zasad funduszu wybiera on inwestycje i ich proporcje, korzystając z analiz lub modeli komputerowych. Strategia to po prostu plan mówiący, co fundusz chce osiągnąć i jak zamierza to robić.

Cel może polegać na zarobieniu więcej niż wybrany rynek albo na ograniczaniu spadków. Cel nie jest gwarancją. Vanguard wyjaśnia podstawy ETF-ów.

Pasywny nie znaczy bezpieczny, a aktywny nie znaczy lepszy. Fundusz pasywny na wąską branżę może mocno tracić, a fundusz aktywny może nie zrealizować swoich zamierzeń.

9. Value, growth, quality i inne pomysły na wybieranie firm

Niektóre ETF-y wybierają firmy na podstawie konkretnych cech. Zamiast pytać tylko „z jakiego kraju jest firma?”, pytają na przykład „czy jest wysoko zadłużona?” albo „jak jej cena wygląda w porównaniu z zyskami?”.

To fundusze faktorowe, czyli oparte na wybranych czynnikach lub cechach. Spotkasz również nazwę smart beta — szerokie określenie rozwiązań stosujących inne reguły doboru lub udziałów niż zwykłe dawanie największej wagi największym firmom.

Najważniejsze nazwy przetłumaczone na zwykły język

Zmienność, po angielsku volatility, mówi o tym, jak mocno cena się waha. Fundusz, którego wartość gwałtownie skacze w górę i w dół, ma większą zmienność niż taki, którego cena porusza się spokojniej.

Poszczególni twórcy indeksów mogą inaczej mierzyć te cechy. Przykłady takich indeksów publikuje MSCI. Żadna cecha nie zapewnia przewagi w każdym okresie.

Co to jest waga spółki i equal weight?

Waga to procent pieniędzy przypadający na dany składnik. Jeśli firma ma wagę 5%, jej udział odpowiada w uproszczeniu 50 zł z każdych 1000 zł w koszyku.

W wielu indeksach większe firmy mają większe wagi. Czasem liczy się tylko akcje uznawane za dostępne do handlu dla inwestorów, a nie cały kapitał firmy.

Equal weight oznacza równe wagi przy ich okresowym ustalaniu. Jeśli koszyk obejmuje 100 firm, każda może wtedy otrzymać po 1%. Później ich ceny zmieniają się w różnym tempie, więc udziały ponownie się rozchodzą, aż do kolejnego wyrównania.

ETF-y dywidendowe

Takie fundusze wybierają firmy według zasad dotyczących dywidend, czyli wypłat dla właścicieli akcji. Jedne szukają wysokich wypłat, inne ich regularności, a jeszcze inne stopniowego zwiększania wypłacanej kwoty.

Stopa dywidendy to wielkość wypłaty w porównaniu z ceną akcji. Dywidenda 5 zł przy cenie 100 zł daje 5%. Jeśli cena spadnie do 50 zł, ta sama wypłata odpowiada już 10% — ale to nie oznacza, że firma stała się dwa razy lepsza. Kolejna dywidenda może zostać obniżona.

Ważne rozróżnienie: ETF dywidendowy może zostawiać otrzymane pieniądze wewnątrz funduszu. Słowo „dywidendowy” nie gwarantuje przelewów na Twój rachunek.

ESG, SRI i fundusze klimatyczne

ESG to skrót dotyczący środowiska, spraw społecznych i sposobu zarządzania firmami. Fundusz może na przykład oceniać wpływ przedsiębiorstw na środowisko lub wykluczać określone rodzaje działalności.

SRI oznacza inwestowanie określane jako społecznie odpowiedzialne. Często wiąże się z dodatkowymi wykluczeniami, ale konkretne zasady zależą od produktu. Fundusz klimatyczny może z kolei wybierać firmy według kryteriów związanych z emisją gazów cieplarnianych.

To nie uniwersalne znaki jakości. Dwa fundusze z podobnym skrótem mogą wybierać inne firmy. Trzeba sprawdzić, kogo faktycznie wykluczają i według czego oceniają pozostałe spółki.

10. Acc czy Dist — pieniądze zostają w funduszu czy trafiają do Ciebie?

Firmy mogą wypłacać funduszowi dywidendy, a obligacje przynosić odsetki. Co dzieje się z tymi pieniędzmi?

Acc — fundusz inwestuje je ponownie

Acc pochodzi od Accumulating. Po polsku mówi się „akumulujący”. Fundusz zatrzymuje dochody i wykorzystuje je do dalszego inwestowania.

Takie ponowne inwestowanie otrzymanych pieniędzy to reinwestowanie. Nie trzeba samodzielnie kupować kolejnych jednostek za wypłaconą gotówkę.

Nie oznacza to jednak, że broker dopisuje Ci nowe jednostki. Nadal możesz mieć 10 jednostek, ale ich wartość uwzględnia to, co dzieje się wewnątrz funduszu.

Dist — fundusz wypłaca pieniądze

Dist pochodzi od Distributing. Po polsku mówi się „dystrybuujący” lub „wypłacający”. Zgodnie z polityką funduszu pieniądze trafiają do inwestorów. Spotyka się także oznaczenie Inc, od Income, czyli dochód.

Wypłata nie tworzy dodatkowych pieniędzy z niczego. Jeśli jednostka jest warta 100 zł i fundusz wypłaci 3 zł na jednostkę, przy braku innych zmian pozostaje około 97 zł w jednostce oraz 3 zł gotówki. Razem nadal 100 zł przed kosztami i podatkami. Porównanie Acc i Dist: DEGIRO.

Acc ułatwia dalsze inwestowanie dochodów. Dist daje gotówkę, którą można wydać lub samodzielnie zainwestować. Nie ma jednego wariantu lepszego dla wszystkich.

Akumulowanie nie oznacza też całkowitego braku podatków. Podatek może występować już przy wypłatach otrzymywanych przez fundusz. Obowiązki inwestora zależą między innymi od kraju rozliczania podatków i rodzaju rachunku.

11. Fizyczny czy syntetyczny — jak fundusz naśladuje rynek?

Słowo replikacja oznacza tutaj sposób naśladowania wyniku wybranego koszyka inwestycji.

Replikacja fizyczna: fundusz kupuje inwestycje

Załóżmy, że indeks obejmuje akcje 100 firm. Fundusz może kupić akcje wszystkich 100, w odpowiednich proporcjach. To pełna replikacja fizyczna.

Przy bardzo rozbudowanym koszyku może kupić tylko starannie dobraną część, która ma zachowywać się podobnie do całości. To próbkowanie, po angielsku sampling, albo optymalizacja. „Optymalizacja” znaczy tutaj dobór części portfela według modelu, a nie obietnicę najlepszego wyniku.

Replikacja syntetyczna: fundusz korzysta z umowy

Fundusz może posiadać inny zestaw inwestycji, ale zawrzeć z instytucją finansową umowę dotyczącą wymiany wyników. Taką umowę nazywa się swapem.

Uproszczony przykład: własny koszyk funduszu uzyskał 3%, a indeks, który fundusz chce naśladować, 5%. Umowa przewiduje rozliczenie różnicy według ustalonych zasad. Jeżeli sytuacja jest odwrotna, rozliczenie może przebiegać w drugą stronę. W praktyce dochodzą koszty, terminy rozliczeń i warunki umowy. Vanguard opisuje sposoby naśladowania indeksu.

Kontrahent to druga strona umowy. Ryzyko kontrahenta oznacza możliwość, że nie wykona ona swojego zobowiązania. Zabezpieczenia — na przykład odpowiedni majątek przewidziany na wypadek problemów — mają to ryzyko ograniczać, ale nie pozwalają go po prostu zignorować. Analiza konstrukcji syntetycznych ETF-ów: Federal Reserve.

Czy fizyczny zawsze jest bezpieczniejszy?

Nie można tego rozstrzygnąć na podstawie samego słowa. Fizyczny ETF również może na przykład czasowo pożyczać swoje akcje innej instytucji w zamian za wynagrodzenie. Zarabia wtedy dodatkowo, ale pojawia się ryzyko, że pożyczone akcje nie zostaną prawidłowo zwrócone.

„Syntetyczny” nie oznacza automatycznie zwielokrotniania zysków i strat. To opis sposobu działania funduszu, nie siły jego reakcji na rynek.

12. Waluty — dlaczego zakup w euro nie usuwa wpływu dolara?

Przy ETF-ie mogą występować trzy różne informacje o walucie:

USD to dolar amerykański, EUR to euro, a PLN to złoty. Sam napis EUR przy przycisku zakupu nie oznacza, że cały fundusz inwestuje w euro.

Możesz kupić za euro fundusz amerykańskich akcji. Nadal znaczenie będą miały amerykańskie firmy i związane z nimi zmiany walutowe. Dodatkowo międzynarodowe firmy zarabiają i ponoszą koszty w różnych krajach.

Prosty przykład ryzyka walutowego

1. Inwestycja jest warta 100 dolarów.
2. Dolar kosztuje 4 zł, więc masz równowartość 400 zł.
3. Inwestycja rośnie do 110 dolarów.
4. W tym czasie dolar tanieje do 3,60 zł.
5. Po przeliczeniu masz 110 × 3,60 zł, czyli 396 zł.

Inwestycja zyskała w dolarach 10%, ale w złotych straciła 1%. Ryzyko walutowe to możliwość, że zmiana kursu zwiększy albo zmniejszy Twój wynik.

Hedged — próba ograniczenia wpływu zmian waluty

Hedged oznacza, że fundusz lub dany wariant jego jednostek stosuje zabezpieczenie walutowe. W uproszczeniu zawiera umowy, które mają przeciwdziałać części skutków zmian kursów.

Napis EUR Hedged oznacza zabezpieczenie wskazanego ryzyka względem euro. Nie oznacza ochrony względem złotego. Relacja euro do złotego nadal może zmieniać wynik polskiego inwestora.

Zabezpieczenie nie jest idealne ani obojętne dla wyniku. Znaczenie mają koszty umów i różnice oprocentowania między walutami. Nie usuwa też spadku cen samych akcji lub obligacji. DWS: jak działa zabezpieczenie walutowe.

13. ETF-y z dźwignią i odwrotne — silniejsza albo przeciwna reakcja na rynek

Dźwignia, nazywana też lewarem, oznacza mechanizm zwiększający reakcję inwestycji na zmianę ceny lub indeksu.

Fundusz 2x może dążyć do dwukrotności dziennego wyniku indeksu. Jeśli indeks wzrośnie danego dnia o 1%, cel funduszu wynosi około +2%. Jeśli indeks spadnie o 1%, chodzi o około −2%. W praktyce wynik zmieniają także koszty i niedoskonałości działania.

Najważniejsze jest słowo „dzienny”. Nie oznacza to automatycznie dwóch razy większego zysku po miesiącu lub roku.

Dlaczego 2x dziennie to nie to samo co 2x za cały okres?

Załóżmy, że indeks i fundusz zaczynają od wartości 100.

Dlaczego fundusz nie wrócił do 100? Ponieważ drugiego dnia jego spadek o około 18,18% liczy się już od 120, a nie od początkowych 100.

Każda kolejna zmiana jest liczona od nowej wartości. To nazywa się składaniem wyników. Może działać korzystnie lub niekorzystnie, zależnie od kolejności i wielkości zmian.

Odwrotny ETF, czyli inverse lub short

Taki fundusz ma reagować przeciwnie do wybranego rynku, zwykle w odniesieniu do jednego dnia. Przy oznaczeniu −1x spadek indeksu o 1% ma prowadzić do wzrostu funduszu o około 1%. Wzrost indeksu działa na jego niekorzyść.

Oznaczenie −2x łączy przeciwne działanie z dźwignią. Szczegółowy okres i zasady zawsze trzeba sprawdzić w dokumentach. SEC wyjaśnia ryzyka ETF-ów lewarowanych i odwrotnych.

To bardziej skomplikowane narzędzia. Nie należy traktować ich jak zwykłego koszyka firm do kupienia i zapomnienia na wiele lat.

Istnieją także single-stock ETF-y, związane z akcjami tylko jednej firmy. Sam napis ETF nie zapewnia więc rozłożenia inwestycji między wiele przedsiębiorstw. SEC: fundusze powiązane z pojedynczą akcją.

14. Covered call — skąd biorą się wysokie wypłaty?

Żeby zrozumieć covered call, trzeba najpierw poznać opcję. To umowa dająca kupującemu określone prawo, na przykład kupna akcji po ustalonej cenie w ustalonym terminie lub okresie. Za to prawo kupujący płaci.

Ta zapłata to premia opcyjna. Osoba sprzedająca takie prawo przyjmuje w zamian określone zobowiązanie. Fachowo mówi się, że „wystawia opcję”.

Przykład na jednej akcji

Masz akcję wartą 100 zł. Ktoś płaci Ci 3 zł za prawo kupienia jej od Ciebie po 105 zł na określonych warunkach.

• Jeśli akcja mocno zdrożeje, możesz być zobowiązany oddać ją po 105 zł. Nie zatrzymasz wtedy całego wzrostu jej ceny.
• Jeśli mocno stanieje, otrzymane 3 zł tylko trochę złagodzi stratę. Nie ochroni całej wartości akcji.

To uproszczona ilustracja covered call: posiadanie inwestycji i pobieranie opłat za oddanie komuś części możliwości zarobienia na jej wzroście. W rzeczywistych ETF-ach często stosuje się opcje na cały indeks, a rozliczenia mogą następować w pieniądzu. Przykład takiej strategii opisuje Global X.

Wypłata 8% nie oznacza zysku 8%

Wpłacasz 10 000 zł. Fundusz wypłaca Ci w ciągu roku 800 zł, ale posiadane jednostki są na koniec warte 9000 zł. Łącznie masz 9800 zł: poniosłeś stratę 2%, mimo wysokiej wypłaty.

Stopa zwrotu to procentowa zmiana wartości Twojej inwestycji z uwzględnieniem wypłat. Stopa wypłat opisuje same wypłaty w relacji do określonej wartości. To dwie różne rzeczy.

Czasem część wypłaty stanowi zwrot kapitału, czyli oddanie fragmentu pieniędzy z inwestycji, a nie wypracowany zarobek.

Spotkasz też strategię put-write. Fundusz otrzymuje zapłatę za przyjęcie obowiązku kupna aktywa po ustalonej cenie, jeśli spełnią się warunki umowy. Gdy cena mocno spadnie, taki obowiązek może przynieść znaczną stratę. Regularne wpływy nie są więc darmowym zyskiem.

15. ETF-y buforowe — częściowa ochrona w zamian za ograniczenie zysku

Bufor oznacza tutaj ustalony zakres spadku, którego skutki strategia ma ograniczyć. Fundusz może korzystać z opisanych wyżej opcji, żeby oddać część możliwego zysku w zamian za łagodniejsze straty w pewnych warunkach.

Wyobraź sobie hipotetyczną ofertę: w określonym okresie strategia ma pokryć pierwsze 10% spadku rynku, ale pozwala zarobić najwyżej 8%. Przy odpowiednich założeniach spadek rynku o 15% oznaczałby około 5% straty, a wzrost o 20% dawałby najwyżej 8% zysku — przed kosztami. To przykład mechanizmu, a nie parametry konkretnego funduszu.

Kluczowe jest kiedy kupujesz i kiedy sprzedajesz. Warunki dotyczą zwykle konkretnego okresu. Kupno w jego środku lub wcześniejsza sprzedaż mogą oznaczać inny efekt.

Angielskie defined outcome oznacza z góry opisane zasady kształtowania wyniku, a nie z góry znaną kwotę zarobku. Opis konstrukcji buforowych: Innovator.

Taki fundusz nie jest odpowiednikiem gwarantowanej lokaty. Trzeba sprawdzić, jaki dokładnie spadek ma ograniczać, kiedy i na jakich warunkach.

16. Inne, bardziej złożone strategie — co znaczą ich nazwy?

Ta część jest przydatna, gdy natrafisz na mniej typowy fundusz. Nie trzeba korzystać z tych rozwiązań, żeby inwestować przez ETF-y.

Long/short — część inwestycji na wzrost, część na spadek

Long oznacza pozycję, która zwykle zarabia na wzroście ceny. Short oznacza pozycję nastawioną na spadek. „Pozycja” to po prostu posiadana inwestycja lub zawarta transakcja.

Fundusz może jednocześnie kupować akcje wybranych firm i zawierać transakcje, które mają zarabiać na spadkach innych. Może stracić, jeśli pomyli się w obu ocenach.

Market neutral — próba mniejszej zależności od całej giełdy

„Neutralny rynkowo” oznacza cel: wynik ma w mniejszym stopniu zależeć od tego, czy cała giełda rośnie, czy spada. Fundusz może próbować zarabiać na różnicach między wybranymi inwestycjami. Neutralność nie oznacza braku ryzyka.

Managed futures — zarządzanie kontraktami terminowymi

Fundusz korzysta z opisanych wcześniej umów na przyszłe rozliczenia, związanych na przykład z akcjami, obligacjami, walutami lub surowcami. Część takich strategii szuka trendów, czyli utrzymujących się kierunków zmian cen. Trend może się nagle odwrócić.

Strategie walutowe

Ich wynik zależy przede wszystkim od zmian relacji między walutami albo od reguł ich doboru. To inna sytuacja niż zwykłe kupienie ETF-u akcyjnego za euro: tutaj same waluty są głównym tematem inwestycji.

Strategie na zmienność i gwałtowne spadki

Niektóre produkty próbują zarabiać na zmianach oczekiwań co do tego, jak mocno rynek będzie się wahał. Można w nich spotkać nazwę VIX — to wskaźnik wyliczany z cen opcji, pokazujący oczekiwaną skalę wahań amerykańskiego rynku akcji. Nie przewiduje pewnego kierunku ruchu cen.

Produkt korzystający z kontraktów związanych z VIX nie musi osiągać wyniku równego zmianie samego wskaźnika. Wyjaśnienie produktów na zmienność: J.P. Morgan.

Inne strategie kupują ochronę na wypadek bardzo silnych spadków, na przykład odpowiednie opcje. Taka ochrona kosztuje i może obniżać wynik przez długi czas, gdy nie występuje zdarzenie, przed którym ma zabezpieczać.

17. ETF, ETC, ETN i ETP — podobna nazwa nie oznacza tego samego

Broker, czyli firma pośrednicząca w zakupie i sprzedaży inwestycji, może pokazywać te produkty w jednej zakładce. Warto jednak sprawdzić, co faktycznie kupujesz.

Papier dłużny to potwierdzenie określonego zobowiązania wystawcy. Przy ETN znaczenie ma więc nie tylko wynik śledzonego rynku, ale też to, czy wystawca będzie w stanie zapłacić.

Niektóre produkty mają majątkowe zabezpieczenie, inne nie. Trzeba sprawdzić zasady konkretnego produktu. Samo powiązanie ze złotem nie znaczy jeszcze, że posiadasz sztabkę, którą w każdej chwili możesz odebrać. Wyjaśnienie ETN: Hargreaves Lansdown.

Uwaga na CFD na ETF

CFD to kontrakt na różnicę ceny. Umawiasz się z dostawcą na rozliczenie zmiany wartości, zamiast kupować jednostki funduszu. Mogą dochodzić szczególne opłaty oraz dźwignia, czyli zwiększona reakcja na zmianę ceny.

Kupno ETF-u i otwarcie CFD na ten ETF to nie ta sama transakcja, nawet jeśli obok widzisz podobną nazwę.

18. UCITS i KID — co te skróty mówią o funduszu?

UCITS oznacza, że fundusz działa w określonych europejskich ramach prawnych. Reguły dotyczą między innymi jego organizacji, dopuszczalnych inwestycji i ochrony interesów inwestorów.

Nie jest to gwarancja zysku ani obietnica, że nie stracisz wpłaconych pieniędzy. Podstawa prawna: dyrektywa UCITS.

KID to dokument kluczowych informacji — krótki opis produktu, jego ryzyka, kosztów i przykładowych scenariuszy. Scenariusz to ilustracja możliwego przebiegu inwestycji przy określonych założeniach, a nie obietnica przyszłego wyniku. Komisja Europejska wyjaśnia rolę KID.

Brak wymaganego dokumentu może być powodem, dla którego broker nie udostępnia danego produktu zwykłemu inwestorowi w Europie.

Siedziba funduszu to nie to samo co kraj inwestycji

Fundusz może być zarejestrowany w Irlandii, dostępny na niemieckiej giełdzie i kupować amerykańskie akcje. To trzy osobne informacje:

• siedziba mówi, gdzie formalnie działa fundusz;
• giełda mówi, na jakim rynku kupujesz jednostki;
• skład portfela mówi, w co inwestuje Twoje pieniądze.

W dokumentach możesz spotkać słowo domicyl. Oznacza właśnie kraj siedziby funduszu.

19. Jak przeczytać nazwę ETF-u bez znajomości finansowego angielskiego?

Weźmy wymyśloną nazwę:

Global Developed Equity UCITS ETF EUR Hedged Acc

Nazwa odpowiada na kilka pytań, ale nie podaje wszystkich warunków. Nadal trzeba sprawdzić koszty i to, jakie firmy rzeczywiście znajdują się w środku.

Ticker i ISIN — jak odróżnić podobne produkty?

Ticker to krótki symbol produktu na danej giełdzie, używany do jego wyszukania. ISIN to międzynarodowy kod identyfikujący konkretny papier wartościowy — można go porównać do numeru identyfikacyjnego.

Ta sama jednostka funduszu może być dostępna na kilku giełdach pod różnymi tickerami. Jeśli ma ten sam ISIN, chodzi o ten sam identyfikowany instrument, mimo innego miejsca handlu lub waluty zakupu.

Fundusz może też oferować klasy jednostek, czyli odmiany o określonych cechach, na przykład wypłacające dochody albo zatrzymujące je w środku. Poszczególne klasy mogą mieć osobne ISIN-y. Dlatego warto porównywać kody, a nie tylko skrócone nazwy.

20. Koszty i porównywanie ETF-ów — kolejne pojęcia bez żargonu

Gdy wiesz, jaki rodzaj funduszu oglądasz, można porównać szczegóły.

TER i OCF — koszty ponoszone wewnątrz funduszu

To oznaczenia wskaźników kosztów. Ich dokładny zakres zależy od stosowanej metody, ale w praktyce informują o określonych opłatach i wydatkach funduszu w skali roku.

Koszt 0,20% rocznie odpowiada w dużym uproszczeniu około 2 zł na każde 1000 zł utrzymywane przez rok, jeśli wartość inwestycji pozostaje zbliżona. Koszty są uwzględniane w wartości funduszu; nie oznacza to zwykle osobnego rachunku, który trzeba opłacić przelewem.

Poza nimi możesz płacić prowizję, czyli opłatę dla brokera za transakcję, oraz koszt przewalutowania, czyli wymiany na przykład złotych na euro. TER lub OCF nie pokazuje automatycznie każdego kosztu Twojej inwestycji.

Spread — różnica między ceną zakupu i sprzedaży

Wyobraź sobie, że jednostkę można w tej chwili kupić za 100,20 zł, ale sprzedać za 100 zł. Różnica 20 groszy to spread.

Jeśli kupisz i od razu sprzedasz przy takich cenach, stracisz te 20 groszy na jednostce, nawet bez dodatkowej prowizji. Dlatego niska opłata roczna nie zawsze oznacza najniższy łączny koszt.

Tracking difference — jak wynik różni się od indeksu?

Załóżmy, że w ciągu roku indeks zyskał 8%, a fundusz 7,7%. Fundusz osiągnął wynik o 0,3 punktu procentowego niższy. Tę różnicę określa się jako tracking difference.

W różnych zestawieniach znak plus lub minus może być prezentowany odwrotnie, dlatego trzeba sprawdzić opis. Porównanie powinno uwzględniać wypłaty i ten sam okres.

Tracking error — czy różnica jest w miarę stała?

Ten wskaźnik odpowiada na inne pytanie: jak mocno odchylenia wyniku funduszu od indeksu zmieniają się w czasie?

Fundusz, który dość równo pozostaje trochę za indeksem, może mieć niski tracking error. Fundusz raz daleko przed nim, raz daleko za nim — wyższy. Nie jest to po prostu druga nazwa rocznej opłaty.

Płynność — czy łatwo kupić i sprzedać?

Płynność oznacza możliwość zawarcia transakcji bez długiego czekania i bez konieczności zaakceptowania znacznie gorszej ceny.

Obrót to ilość lub wartość dokonanych transakcji. Mały obrót ETF-em na jednej giełdzie nie musi oznaczać, że trudno nim handlować. Znaczenie ma też to, jak łatwo kupić i sprzedać inwestycje znajdujące się w środku.

Na rynku działają wyspecjalizowane instytucje, które mogą wymieniać duże pakiety inwestycji lub pieniędzy na nowe jednostki ETF-u, a także przeprowadzać odwrotną operację. Pomaga to dostosowywać liczbę jednostek i ich ceny do sytuacji rynkowej.

NAV — ile majątku przypada na jednostkę?

NAV to wartość majątku funduszu po odjęciu jego zobowiązań. NAV na jednostkę otrzymujemy po podzieleniu tej kwoty przez liczbę jednostek.

Przykład: fundusz ma po odjęciu zobowiązań milion złotych i 10 tysięcy jednostek. Na każdą przypada 100 zł. Cena na giełdzie może jednak w danej chwili wynosić trochę więcej albo mniej.

Jeśli płacisz więcej niż wynosi porównywana wartość majątku na jednostkę, mówimy o zakupie z premią. Jeśli mniej — z dyskontem. To po prostu dopłata albo różnica w dół względem tego punktu odniesienia. SEC opisuje ceny giełdowe ETF-ów i ich NAV.

Wielkość funduszu i jego zamknięcie

Skrót AUM oznacza wartość majątku, którym fundusz zarządza. Większa wartość nie gwarantuje wyższego zysku, ale pomaga ocenić skalę działania.

Mały fundusz może zostać zamknięty lub połączony z innym. Zamknięcie zwykłego ETF-u nie oznacza automatycznie, że pieniądze znikają. Zazwyczaj jego inwestycje są sprzedawane, a pozostałe środki rozliczane z inwestorami. Możesz jednak dostać pieniądze w nieplanowanym momencie, ponieść stratę według aktualnych cen lub mieć obowiązki podatkowe.

Czy kilka ETF-ów oznacza lepsze rozproszenie pieniędzy?

Nie zawsze. Możesz mieć trzy fundusze, które w dużej części kupują te same największe firmy. Wtedy tylko pozornie tworzysz trzy różne inwestycje.

Sprawdzaj przede wszystkim, co znajduje się w środku i jakie ma udziały, a nie tylko liczbę funduszy na rachunku.

Najczęstsze pytania osób, które zaczynają od zera

Czy ETF to firma, której kupuję akcje?

Kupujesz udział w funduszu, a nie bezpośrednio wszystkie firmy należące do jego portfela. Jeśli fundusz inwestuje w akcje, ich wartość wpływa na wynik Twoich jednostek.

Czy wystarczy kupić ETF i na pewno zarobię?

Nie. Wynik zależy od rodzaju inwestycji, ceny zakupu, kosztów i późniejszej sytuacji. Sama forma ETF-u nie zapewnia zysku.

Czy na ETF-ie obligacyjnym można stracić?

Tak. Między innymi przez spadek cen obligacji, problemy ze spłatą długu albo niekorzystną zmianę kursu waluty.

Czy ETF dywidendowy zawsze robi przelewy na konto?

Nie. „Dywidendowy” mówi o wybieraniu spółek według ich wypłat. Dopiero zasady konkretnej klasy jednostek określają, czy fundusz wypłaca pieniądze Tobie, czy inwestuje je ponownie.

Czy jednostka za 20 zł jest tańszą okazją niż jednostka za 500 zł?

Nie można tego ocenić po cenie pojedynczej jednostki. To podobne do porównywania ceny jednego kawałka dwóch tortów bez sprawdzenia ich wielkości i sposobu podziału. Liczy się to, jaką część majątku kupujesz i co ten majątek zawiera.

Czy zakup ETF-u w złotych usuwa ryzyko walutowe?

Nie. Waluta zapłaty nie zmienia automatycznie tego, w co fundusz inwestuje. Trzeba sprawdzić jego skład i ewentualne zabezpieczenie walutowe.

Czy syntetyczny ETF i CFD to to samo?

Nie. W pierwszym przypadku masz jednostki funduszu, który korzysta z umów finansowych. W drugim sam zawierasz umowę z dostawcą na rozliczenie różnicy ceny, bez nabycia jednostek ETF-u.

Czy wysoka wypłata oznacza, że fundusz dobrze zarabia?

Nie. Porównaj wartość pozostałych jednostek i wszystkie otrzymane wypłaty z wydaną kwotą. Dopiero wtedy zobaczysz łączny wynik przed uwzględnieniem kosztów i podatków.

Jak sprawdzić, czy rozumiesz wybrany ETF?

Zamiast próbować zapamiętać wszystkie angielskie skróty, opowiedz o funduszu w kilku zwykłych zdaniach:

1. W co trafiają pieniądze? W firmy, pożyczki dla państw, złoto czy bardziej skomplikowane umowy?
2. Od czego zależy zysk i strata? Od cen akcji, oprocentowania, walut, czy kilku rzeczy jednocześnie?
3. Czy pieniądze są rozłożone szeroko? Czy może większość zależy od jednej firmy, branży lub kraju?
4. Co dzieje się z dochodami? Są wypłacane czy inwestowane ponownie?
5. Czy działają tu szczególne zasady? Na przykład podwojenie dziennej zmiany, ograniczenie zysku lub data zamknięcia?
6. Ile kosztuje zakup, utrzymywanie i sprzedaż? Wliczając opłaty brokera i wymianę walut?
7. Co dokładnie kupujesz? Jednostki funduszu czy inny produkt, który tylko wygląda podobnie w aplikacji?

Przykład zrozumiałego opisu: „Ten fundusz inwestuje w akcje wielu firm z określonych krajów. Naśladuje ustalony koszyk. Otrzymane dywidendy zostawia w środku i inwestuje ponownie. Mogę stracić, gdy akcje potanieją lub waluty zmienią się na moją niekorzyść”.

Jeżeli potrafisz opisać swój produkt równie jasno, znacznie łatwiej zauważysz, czy jego działanie pasuje do Twoich oczekiwań. Jeśli nie umiesz wyjaśnić, skąd ma brać się wynik, sama atrakcyjna nazwa lub wysoka wypłata nie wystarczy do oceny.

Materiał edukacyjny. Nie wskazuje, co konkretna osoba powinna kupić. Warunki wybranego produktu zawsze należy sprawdzić w jego aktualnych dokumentach.