Jak zimno jest w kosmosie? Odpowiedź nie jest tak prosta, jak się wydaje
Kosmos od zawsze kojarzy się z absolutnym mrozem. I słusznie — w przestrzeni kosmicznej jest naprawdę bardzo zimno. Ale gdy zadajemy pytanie: jak zimno jest w kosmosie, odpowiedź nie jest jedna. To zależy od miejsca, obiektu i warunków, które bierzemy pod uwagę.
Wbrew popularnym wyobrażeniom kosmos nie ma jednej temperatury. Ma ich wiele. A różnice potrafią być ogromne.
Jaka jest temperatura kosmosu?
Najczęściej przytaczana liczba to około 2,7 kelwina, czyli mniej więcej minus 270 stopni Celsjusza. To średnia temperatura promieniowania wypełniającego Wszechświat — tak zwane mikrofalowe promieniowanie tła.
Jest ono reliktem po Wielkim Wybuchu. Gdybyś dryfował bardzo daleko od gwiazd i galaktyk, to właśnie ono byłoby głównym źródłem energii docierającej do ciebie.
To jednak nie oznacza, że każdy obiekt w kosmosie ma temperaturę bliską minus 270 stopni Celsjusza. Wszystko zależy od bilansu energii — czyli od tego, ile promieniowania obiekt pochłania, a ile sam oddaje.
Dlaczego satelity nagrzewają się i wychładzają jednocześnie?
Na orbicie okołoziemskiej problemem jest jednocześnie przegrzewanie i wychładzanie. Satelita oświetlony przez Słońce może mieć z jednej strony temperaturę ponad 100 stopni Celsjusza, a z drugiej — głęboko poniżej zera.
To pokazuje, że w kosmosie nie działa zwykłe „zimno” znane z Ziemi. W próżni liczy się przede wszystkim promieniowanie, a nie kontakt z powietrzem.
Temperatura w przestrzeni międzyplanetarnej
Przestrzeń międzyplanetarna w pobliżu Ziemi wcale nie jest po prostu wielką lodówką. W cieniu jest bardzo zimno, ale jeśli coś wystawimy na bezpośrednie światło słoneczne, zacznie się nagrzewać.
Świetnym przykładem jest Księżyc. Nie ma on gęstej atmosfery, która mogłaby wyrównywać temperatury, dlatego różnice między dniem i nocą są skrajne.
- W dzień, przy równiku, powierzchnia Księżyca może osiągać około 120 stopni Celsjusza.
- W nocy temperatura spada nawet do około minus 130 stopni Celsjusza.
Brak atmosfery sprawia, że ciepło nie rozchodzi się tam tak, jak na Ziemi.
Najzimniejsze i najgorętsze miejsca w Układzie Słonecznym
Jeszcze bardziej ekstremalne warunki panują na planetach i ich księżycach. Na Merkurym, który praktycznie nie ma atmosfery, różnice temperatur są ogromne.
- Merkury w dzień: około 430 stopni Celsjusza
- Merkury w nocy: około minus 180 stopni Celsjusza
Z kolei Wenus, choć znajduje się dalej od Słońca niż Merkury, ma na powierzchni średnio około 465 stopni Celsjusza. Powodem jest potężny efekt cieplarniany.
To ważna lekcja: odległość od Słońca nie decyduje sama o temperaturze. Znaczenie mają także atmosfera, odbijalność powierzchni oraz obrót planety.
Jaka jest najniższa temperatura w naturze?
W niektórych szczególnie gęstych i osłoniętych obłokach pyłu oraz gazu temperatura spada do około 7 kelwinów, a miejscami nawet kilku kelwinów.
Bardzo zimne są też stale zacienione kratery przy biegunach Księżyca i Merkurego. W części z nich zmierzono temperatury rzędu dwudziestu kilku kelwinów. To chłodniej niż na powierzchni Plutona.
Czy w kosmosie marznie się tak jak na Ziemi?
To jeden z najczęściej powtarzanych mitów. W kosmosie nie marznie się dokładnie tak, jak na zimnym powietrzu na Ziemi. Dlaczego?
Bo w próżni nie ma powietrza, które odbiera ciepło przez przewodzenie i konwekcję. W kosmosie ciało traci ciepło głównie przez promieniowanie.
To wolniejszy proces niż kontakt z lodowatym powietrzem albo wodą. Dlatego astronauta w cieniu nie zamarzłby natychmiast, jak pokazują filmy. Ale bez skafandra bardzo szybko zabiłby go brak ciśnienia i tlenu.
Temperatura gazu w kosmosie może mylić
Warto też pamiętać, że sama temperatura gazu w kosmosie bywa myląca. Międzygwiazdowy gaz może mieć nawet miliony stopni, ale jest tak rzadki, że nie ogrzałby człowieka tak, jak zrobiłoby to gorące powietrze na Ziemi.
Ma wysoką temperaturę, ale bardzo mało energii do przekazania. To kolejny dowód na to, że w kosmosie intuicja często zawodzi.
Jak zimno jest w kosmosie naprawdę?
Najkrótsza odpowiedź brzmi: bardzo zimno, ale nie wszędzie tak samo.
Naturalne tło Wszechświata ma temperaturę około minus 270 stopni Celsjusza, jednak konkretne miejsca i obiekty mogą być znacznie cieplejsze albo znacznie bardziej ekstremalne, niż podpowiada wyobraźnia.
W kosmosie nie ma jednej odpowiedzi. I właśnie dlatego jest tak fascynujący.
Materiał wideo
Zobacz materiał wideo:
