Czy na Marsie jest woda? Odpowiedź jest bardziej zaskakująca, niż się wydaje
Mars kojarzy się z pustynią, pyłem i skałami. Jednak to planeta, na której woda nie tylko istniała w przeszłości na ogromną skalę, ale nadal tam jest. Nie płynie dziś szerokimi rzekami po powierzchni, lecz najczęściej ukrywa się jako lód, jest związana w minerałach albo prawdopodobnie występuje pod ziemią w postaci silnie zasolonych roztworów. Dlatego pytanie nie brzmi już: czy na Marsie jest woda. Znacznie ciekawsze jest to, gdzie dokładnie ją znaleziono i w jakiej postaci.
Woda na Marsie: najwięcej lodu znajduje się na biegunach
Najłatwiej znaleźć marsjańską wodę na biegunach. Czapki polarne Marsa zawierają ogromne ilości lodu wodnego. Na północy pod sezonową warstwą zamarzniętego dwutlenku węgla leży głównie lód wodny. Na południu również jest go bardzo dużo, choć większą rolę odgrywa tam także suchy lód.
Gdyby cały lód z czap polarnych roztopić i rozlać równomiernie po planecie, utworzyłby globalną warstwę o grubości kilkudziesięciu metrów. To pokazuje, jak ogromne są zasoby wody na Marsie, nawet jeśli pozostają one zamrożone.
Lód pod powierzchnią Marsa: odkrycia orbitera i lądownika
Bieguny to dopiero początek. Orbiter Mars Odyssey wykrywał duże ilości wodoru tuż pod powierzchnią, szczególnie na wysokich szerokościach geograficznych. Najprostsze wyjaśnienie jest jedno: chodzi o lód wodny zalegający płytko pod gruntem.
Potwierdziła to między innymi sonda Phoenix, która w 2008 roku wylądowała na arktycznych nizinach Marsa. Misja odsłoniła jasny materiał tuż pod powierzchnią. Kilka dni później zniknął on, ponieważ był to lód, który sublimował w rzadkiej atmosferze planety.
Arcadia Planitia i Utopia Planitia: obszary ważne dla przyszłej eksploracji
Woda występuje też znacznie dalej od biegunów. Bardzo interesującym miejscem jest Arcadia Planitia. Radar sondy Mars Reconnaissance Orbiter wskazał tam rozległe pokłady niemal czystego lodu przykryte warstwą regolitu. To obszar położony w średnich szerokościach geograficznych, a więc znacznie łatwiejszy do przyszłej eksploracji niż same bieguny.
Podobne ślady lodu znaleziono również w Utopia Planitia, gdzie pracuje łazik Zhurong, oraz w wielu odsłoniętych skarpach, w których widać jasne ściany lodu przykryte ciemniejszym pyłem.
Woda związana w minerałach: zapis wilgotnej przeszłości Marsa
Na Marsie występuje też inna forma wody: ta związana chemicznie w skałach. Minerały ilaste, siarczany i uwodniona krzemionka pokazują wyraźnie, że planeta miała kiedyś długotrwały kontakt z wodą w stanie ciekłym.
Tego typu minerały wykryto z orbity i badano bezpośrednio na powierzchni, między innymi w kraterze Gale oraz w delcie krateru Jezero. Nie jest to woda, którą można po prostu nabrać do zbiornika, ale stanowi bardzo mocny dowód na wilgotną przeszłość Marsa.
Ciekła woda na Marsie dziś: czy nadal może istnieć?
Jeśli chodzi o współczesną ciekłą wodę na Marsie, sprawa staje się znacznie trudniejsza. Stabilna czysta woda na powierzchni planety właściwie nie ma szans długo przetrwać. Ciśnienie atmosferyczne jest zbyt niskie, a temperatury zazwyczaj zbyt małe. Lód często przechodzi bezpośrednio w parę, a ciecz szybko wrze albo zamarza.
Istnieje jednak możliwość, że bardzo słone roztwory mogą pojawiać się na krótko w pewnych warunkach, zwłaszcza tuż pod powierzchnią. Problem w tym, że nadal brakuje bezpośrednich i jednoznacznych dowodów na współczesne przepływy ciekłej wody.
Jezioro pod południową czapą polarną: hipoteza, która wciąż budzi emocje
Głośno było także o możliwym jeziorze pod południową czapą polarną, wykrytym radarowo w 2018 roku. Późniejsze analizy podważyły tę interpretację. Odbicia radarowe mogą pochodzić nie od ciekłej wody, lecz od pewnych typów glin, soli albo warstw lodu o nietypowych właściwościach.
Innymi słowy: podpowierzchniowe jezioro na Marsie nie jest wykluczone, ale nie zostało potwierdzone. To nadal jedna z najbardziej intrygujących zagadek związanych z wodą na Czerwonej Planecie.
Gdzie szukać wody na Marsie? Najważniejsze miejsca
Jeśli ktoś dziś szukałby wody na Marsie, zacząłby od trzech typów miejsc:
- czap polarnych, bo tam lodu jest najwięcej,
- średnich i wysokich szerokości geograficznych, gdzie lód leży płytko pod powierzchnią,
- dawnych delt, osadów jeziornych i minerałów uwodnionych, bo tam zapis historii wody jest najbogatszy.
Mars nie jest martwie suchy
Mars nie jest martwie suchą kulą. To planeta, która po prostu schowała wodę przed wzrokiem. Nie w rzekach i morzach, lecz w lodzie, w skałach i być może głęboko pod ziemią.
Właśnie dlatego pytanie o wodę na Marsie jest tak fascynujące. Szukając jej, tak naprawdę szukamy granicy między zwykłą geologią a odpowiedzią na jedno z najważniejszych pytań nauki: czy kiedyś Mars mógł nadawać się do życia?
Materiał wideo
Zobacz materiał wideo:
