Co to jest karat? Co to znaczy kamień jednokaratowy?
Kiedy słyszymy o kosztownych diamentach czy złotej biżuterii, bardzo często pojawia się pojęcie „karat”. Ale co dokładnie oznacza to słowo? Czy karat to tylko masa kamienia szlachetnego, czy może jednostka zawartości złota? Przekonajmy się, czym jest karat, co oznacza kamień jednokaratowy i dlaczego to pojęcie jest tak istotne w jubilerstwie i handlu cennymi surowcami.
Karat — jednostka masy i próby
Karat to termin o dwóch podstawowych znaczeniach, zależnie od kontekstu. Najczęściej spotykamy się z nim w jubilerstwie, a dokładniej — w odniesieniu do masy kamieni szlachetnych oraz do określania zawartości złota w stopach metali.
Karat jako miara masy kamieni szlachetnych
W handlu kamieniami szlachetnymi karat (skrót: ct lub kt) to jednostka masy. Jeden karat odpowiada 0,2 grama, czyli 200 miligramom.
- 1 karat (ct) = 0,2 g
- Kamień 5-karatowy waży 1 gram (5 x 0,2 g)
- Kamień 20-karatowy waży 4 gramy (20 x 0,2 g)
Jeśli więc mówimy o kamieniu jednokaratowym, mamy na myśli kamień ważący dokładnie 0,2 grama. Ta jednostka stosowana jest głównie wobec diamentów, szafirów, rubinów czy innych cennych kamieni jubilerskich oraz pereł.
Karat jako miara zawartości złota
Drugie znaczenie słowa karat wywodzi się z tradycji złotniczej. Dawniej i obecnie, choć rzadziej, karat służy do opisywania czystości złota — czyli tego, jaka część stopu to rzeczywiste złoto, a jaka to domieszki innych metali.
- 1 karat to 1/24 część masy stopu złota.
- Złoto 24-karatowe (24 kt) jest czyste (ok. 99,9%).
- Złoto 18-karatowe (18 kt) zawiera 18/24, czyli 75% czystego złota.
Obecnie w Polsce i Europie powszechniej stosuje się inne oznaczenia, tzw. „próby” (np. 585, 750, 916), wskazujące bezpośrednio procentową zawartość złota w stopie.
Na biżuterii możemy jednak spotkać oznaczenia ct lub kt odnoszące się nadal do czystości złota.
Co znaczy kamień jednokaratowy?
Wróćmy do pytania podstawowego: co to znaczy kamień jednokaratowy?
Oznacza to, że dany kamień szlachetny waży dokładnie 1 karat, czyli 0,2 grama. Jest to jednostka masy, a nie wielkości czy objętości! Dwa kamienie o tej samej masie mogą wyglądać na różne, jeśli mają inny kształt lub zostały inaczej oszlifowane.
- Kamień jednokaratowy = 0,2 g
- Oceniając wartość kamieni, liczy się nie tylko masa (w karatach), ale również jakość, kolor, czystość i sposób szlifu.
Pochodzenie słowa „karat”. Skąd się wzięła ta jednostka?
Słowo „karat” pochodzi od greckiego „keration”, oznaczającego nasionko chlebowca świętojańskiego. Dawniej uważano, że nasiona tej rośliny mają bardzo zbliżoną masę, więc używano ich jako odważników przy ważeniu cennych kamieni. Współczesny karat został ustandaryzowany dopiero w XX wieku na wartość 0,2 grama i ta definicja jest dziś uznawana na całym świecie.
Ciekawostki i najważniejsze fakty o karacie
- Karat jako jednostka masy dotyczy tylko kamieni szlachetnych i pereł, nigdy złota!
- Karat w odniesieniu do złota (kt) określa jego czystość w 24 równych częściach.
- Najsłynniejsze diamenty na świecie, jak np. Cullinan czy Hope, mają masę liczoną w setkach karatów.
- Przy wycenie diamentów liczy się m.in. masa, kolor, klarowność i sposób szlifu — razem znane jako tzw. „4C” (Carat, Color, Clarity, Cut).
Podsumowanie
Karat to jedna z najważniejszych jednostek stosowanych w jubilerstwie. Co to jest karat? Co to znaczy kamień jednokaratowy? — dziś już wiemy, że jest to precyzyjna, międzynarodowa miara masy kamieni szlachetnych oraz dawniej także jednostka określająca zawartość złota w stopie metali. Masa kamienia jednokaratowego odpowiada dokładnie 0,2 gramom. Oznaczenia karatu możemy spotkać pod postacią skrótów ct (dla kamieni) lub kt (dla złota). Zrozumienie tych pojęć pozwala nie tylko lepiej orientować się w świecie biżuterii, ale i świadomie dokonywać wyborów podczas zakupu kosztowności.
